Zabójstwa, zabójcy i zabójczynie. Dlaczego ludzie zabijają? Co nimi powoduje, jakie są najczęstsze motywy zbrodni? Co łączy sprawców z ofiarami i jaka jest rola tych drugich w genezie przestępstwa? Człowiek zabija. Odbiera na zawsze to, co najcenniejsze. Coś się kończy, coś zaczyna. Więzienie.

Nakładem Wydawnictwa Muza ukazała się najnowsza książka Zbyszka Nowaka „Zabiłaś?”. To pytanie, na które odpowiadają kobiety skazane na zabójstwo. Osadzone, do których udało się dotrzeć autorowi i namówić na rozmowy. Niekoniecznie na spowiedź, ale na rozmowy, a to ważne. Są tacy autorzy, którzy mają odwagę i wiedzę. Gotowi są stanąć twarzą w twarz z ludźmi, których społeczeństwo najchętniej wypchnęłoby na zawsze poza margines. Ukryło gdzieś daleko stąd, byleby tylko nie powrócili. Zdaję sobie sprawę z tego, że teoretyzowanie o profilach zabójców to jedno, a rozmowa z nimi to drugie. Najbardziej optymalnym wydaje się być połączenie teorii z praktyką, zestawienie wiedzy naukowej z żywym dowodem. Stąd moja ciekawość, by poznać efekty pracy Zbyszka Nowaka zawarte w książce „Zabiłaś?”.

Nie jest to pierwsza publikacja autora po którą sięgam. Wiem, jak wiele czasu poświęcił na zbadanie problematyki zabójstw, na rozmowy z dożywotnimi czy dyskusje nad karą śmierci. W końcu niemal z każdym medialnym doniesieniem o zabójstwie powraca w przestrzeni publicznej wątek kary śmierci, a słowa „bestia”, „potwór” czy „psychopata” odmieniane są przez wszystkie przypadki. Tym razem Zbyszek zabierze Was za mury zakładów karnych, abyście nie tylko wnikliwiej przyjrzeli się sprawczyniom zabójstw, ale także po to, aby pokazać konsekwencje popełnionych przez nie czynów. Na łamach książki spotkacie kobiety młode i starsze, z wykształceniem podstawowym i wyższym, z różnym doświadczeniem zawodowym, i co najważniejsze, z różnym balastem doświadczeń życiowych. Zabójczynie – każda inna, każda z własną, unikalną historią, ciężarem wspomnień, myśli i uczynków. To nie są łatwe rozmowy, ale tego można było się przecież spodziewać.

Zbyszek Nowak zamienia się w chirurga i zagląda do wnętrza człowieka, do jego psychiki. Dociera do motywacji, sedna tego, co się wydarzyło, co tak naprawdę stało się feralnego dnia w życiu każdej z jego rozmówczyń. Zadaje im pytania, serie pytań, na które odpowiedzi próżno szukać w podręcznikach akademickich. To historie osobiste, pełne ludzkich dramatów, niedające się oceniać na podstawie strzępów informacji docierających do mediów. Co my w zasadzie wiemy o życiu konkretnej osoby, która usłyszała wyrok za usiłowanie zabójstwa? Z drugiej strony, dlaczego nie mielibyśmy nazwać zabójcy „bestią” wiedząc, że dopuścił się okrucieństwa, popełnił czyn odrażający? Oceniać czy nie oceniać, wkładać wszystkie zabójczynie do jednej szuflady, a może po prostu oddać im głos, usłyszeć je i przemyśleć?

Dwadzieścia trzy rozmowy albo i więcej. Skazane za zabójstwo. Dlaczego trafiły za kratki, ile lat mają do odsiadki, i co będzie dalej? Każda z nich opowie Wam swoją historię. Zbyszek pyta o to, co najważniejsze: relacje z bliskimi, z ofiarami, motywy zbrodni, wymiar sprawiedliwości i życie w niewoli. Jak wygląda codzienność, o czym myślą skazane, czego im brakuje, czego pragną lub się boją. Dużo w tych opowieściach emocji, co zrozumiałe. Warto spojrzeć na zbrodnie oczami sprawczyń, odłożyć na bok nasze „wydaje mi się” na rzecz ich relacji. Czytając książkę „Zabiłaś?” będziecie mieli okazję poznać narrację drugiej strony, nie krzykliwy nagłówek, nie garść sensacyjnych doniesień. Które z informacji dotyczących zabójczyń były prawdziwe, a które mocno przez media koloryzowane? Czym zabójstwo różni się od dzieciobójstwa i jak traktowane są morderczynie dzieci? Dlaczego usiłowały zabić, zabiły albo po raz kolejny trafiły do zakładu karnego? Co je trzyma na wolności, a co w więzieniu? Dużo pytań, także tych, po których nadchodzą refleksja i łzy, a może nawet i coś więcej.

Książkę „Zabiłaś?” polecam wszystkim zainteresowanym problematyką zabójstw, chcącym zgłębić motywacje zabójczyń, ich postrzeganie zbrodni, winy i kary. Czytelnikom i czytelniczkom, dla których ważny jest człowiek i jego historia, a nie tylko ten czyn, po którym słyszy: dożywocie. Przed Wami trudna lektura, wyczerpująca emocjonalnie, ale też i bardzo potrzebna dla dalszego prowadzenia dyskusji, chociażby o karze śmierci, skuteczności resocjalizacji czy realizmie więziennictwa. Ciekawa, z pewnością nieszablonowa, wymykająca się sztywnym ramom, napisana z empatią, ale nie ze współczuciem. Książka dająca do myślenia, zachęcająca do spojrzenia na przemoc z szerszej perspektywy wiktymologicznej. Wierzę, że w tych doświadczeniach, którymi dzielą się rozmówczynie Zbyszka Nowaka, kryje się coś więcej, niż zło. Ja to coś dostrzegłam i mam nadzieję, że Wy także uważnie wsłuchacie się w słowa wypowiadane przez kobiety, które zabiły.

Autor: Zbyszek Nowak
Tytuł: Zabiłaś?
Wydawnictwo: Wydawnictwo Muza
Rok wydania: 2026
Liczba stron: 477